In Wonder solo exhibition by Tamaar Tóth Varjú at Gallery YUME Tokyo, contemporary sculpture installation seen from the street
IN WONDER | Solo tentoonstelling Gallery Yume’s Tsuzuki Tokyo, 2026
Onder een microscoop verschijnen werelden die normaal verborgen blijven.
Landschappen van cellen, structuren en processen die zich diep in het lichaam afspelen.
Wat eerst vreemd of bedreigend lijkt, verandert wanneer je langer kijkt.
Vanuit die verschuiving ontstond IN WONDER: een groeiend universum van sculpturen waarin microscopische vormen, verbeelding en artistiek onderzoek samenkomen.
In mei 2026 presenteerde ik deze wereld tijdens mijn eerste solotentoonstelling in Japan bij Gallery Yume’s Tsuzuki in Tokyo. Kleine sculpturen verspreidden zich over muren en sokkels. Ze leken te groeien, zich te delen, te bewegen of langzaam een eigen ecosysteem te vormen.
Wat onder de microscoop zichtbaar wordt, vormt in mijn atelier het vertrekpunt voor een eigen beeldtaal. Celstructuren, bloedbanen, groeivormen en subtiel bewegende sculpturen komen samen in een ruimtelijke installatie waarin de grens tussen organisme, object en verbeelding begint te verschuiven.
Aan de basis van dit werk ligt een jarenlang artistiek onderzoek naar de visuele wereld van kankeronderzoek, medische beeldvorming en microscopische vergrotingen van processen die zich normaal diep in het lichaam afspelen.
Na mijn diagnose kanker begon ik deze beelden niet alleen als bedreiging te zien, maar als complexe landschappen vol vormen, structuren en beweging.
Wat eerst vooral angst opriep, werd langzaam een gebied van onderzoek. Niet om de onzekerheid weg te nemen, maar om er een andere verhouding toe te vinden.
Processen van het lichaam werden uitgangspunten voor een nieuw denkbeeldig ecosysteem.
Celdelingen.
Mutaties.
Groei.
Stilstand.
Afweer.
Ontregeling.
In Mitosis Arresta lijkt het moment waarop één cel twee wordt gevangen tussen beweging en stilstand.
Pseudomias Hemophaga verwijst naar witte bloedcellen en hun voortdurend veranderende vormen waarmee zij herkennen, beschermen en opnemen.
Binnen Microfauna Corporis ontstaan nieuwe organismen: speculatieve levensvormen ergens tussen microscopische werkelijkheid en verbeelding.
De verschillende werken vormen samen een wereld waarin het lichaam niet alleen wordt gezien als iets kwetsbaars, maar ook als een landschap vol processen, reacties en voortdurende verandering.
Celdelingen die willen delen, maar lijken te stokken.
Kleine organismen die zich door denkbeeldige bloedbanen bewegen.
Glazen bollen waarin mogelijke toekomsten lijken te zijn gevangen.
Microscopische levensvormen die zo subtiel bewegen dat je begint te twijfelen of je werkelijk beweging ziet… of dat je eigen waarneming vertraagt.
IN WONDER is geen tentoonstelling over ziekte.
Het is een tentoonstelling over leven.
Over transformatie.
Over wat zich blijft ontwikkelen, zelfs wanneer niets zeker is.
Tijdens de tentoonstelling werd zichtbaar wat verwondering kan doen.
Mensen vertraagden. Ze stapten van hun fiets, bleven voor het raam staan of liepen onverwacht de galerie binnen.
Een jongetje van drie met een paars fietshelmpje wees naar binnen en besloot dat zijn moeder mee moest gaan kijken.
Kunstenaars tipten elkaar en reisden soms uren om de tentoonstelling te bezoeken.
Vaak begon het zonder woorden.
Eerst kijken.
Rondlopen.
Dichterbij komen.
Hurken.
Ontdekken.
Daarna kwamen de vragen. En met de vragen kwamen de verhalen.
Gesprekken ontstonden over ziekte en gezondheid, over kwetsbaarheid, over leven en overleven.
De presentatie in Tokyo liet mij ervaren hoe beeldtaal grenzen kan oversteken. Zonder de vanzelfsprekendheid van een gedeelde taal moesten de werken zichzelf dragen.
De eerste ontmoeting vond plaats tussen bezoeker en beeld.
Pas daarna kwam het verhaal.
Wat begon bij kleine vormen onder een microscoop, groeide uit tot gesprekken tussen mensen die soms niet eens dezelfde taal spraken.
Ook na afloop bleef IN WONDER verder bewegen.
Verschillende werken vonden een nieuwe plek in Japan en kregen daarmee een leven buiten mijn atelier en de tentoonstelling. Organismen die ontstonden vanuit een persoonlijke zoektocht reizen nu verder en krijgen nieuwe betekenissen in andere omgevingen.
Tegelijkertijd openden de ontmoetingen in Tokyo nieuwe gesprekken over toekomstige presentaties en samenwerkingen. Zo vormen de beelden uit IN WONDER de inspiratie voor een nieuw project waarin mijn microscopische werelden worden verbonden met de eeuwenoude traditie van het Japanse Noh-theater.
De tentoonstelling markeert daarmee geen eindpunt, maar het begin van een nieuwe fase binnen mijn onderzoek naar microscopische landschappen, beweging en verwondering.
Pseudomias Hemophaga
where blood remembers what should have disappeared
Mixed Media (Wire, Clay, Polymer Clay, Acrylic Paint, Resin)
Wall Installation (200 × 200 cm)
De kosmos onder de huid
(Nederlandse vertaling van het oorspronkelijke Japanse essay)
In Wonder en de ruimte die Ma wordt genoemd
Een Japanse beschouwing over de tentoonstelling In Wonder
皮膚の下の宇宙
(Oorspronkelijke titel)
Geschreven door: Tamatsutae
Oorspronkelijk gepubliceerd op 25 mei 2026 op note.jp naar aanleiding van de tentoonstelling In Wonder in Gallery YUME (Tokyo).
Voorwoord
Tijdens mijn solotentoonstelling In Wonder in Gallery YUME (Tokyo) schreef de Japanse auteur Tamatsutae een uitgebreid essay over de tentoonstelling. In plaats van een traditionele kunstrecensie ontstond een persoonlijke beschouwing over verwondering, het menselijk lichaam, het begrip Ma (間), de ruimte tussen dingen, en de manier waarop kunst nieuwe perspectieven kan openen.
Wat mij bijzonder raakte, is dat Tamatsutae geen traditionele kunstrecensie schreef. In plaats daarvan ontstond een essay waarin de tentoonstelling het vertrekpunt vormt voor een persoonlijke verkenning van verwondering, het lichaam, het interstitium en het Japanse begrip Ma. Daarmee belichaamt deze tekst precies wat ik met mijn werk hoop te laten ontstaan: niet zozeer antwoorden, maar nieuwe manieren van kijken.
Hieronder volgt een Nederlandse vertaling van dit essay.
Onderaan deze pagina vind je een link naar het oorspronkelijke Japanse artikel.
De kosmos onder de huid
Gallery YUME Tokyo, 2026
Voor de kleine levensvormen die als het ware tegen de muur leken te kleven, bleef ik lange tijd staan.
Zijn het sculpturen?
Zijn het specimens?
Of zijn het misschien voorboden van iets dat nog moet komen?
De maker is Tamaar Tóth Varjú. Zij is kunstenaar, afkomstig uit Nederland, maar ook onderwijsontwikkelaar en onderzoeker. Eén woord uit haar persoonlijke introductie bleef me bij: Verwondering. In het Nederlands betekent dit woord verwondering of verbazing, en juist dat vormt de kern van de tentoonstelling In Wonder.
Eerste laag | Gel en licht, een transparante vorm van leven
Heb je ooit gehoord van het interstitium?
In 2018 verscheen in het wetenschappelijke tijdschrift Scientific Reports een publicatie die de medische wereld op haar grondvesten deed schudden. Wat in de anatomie lange tijd werd beschouwd als 'lege ruimte' tussen het bindweefsel, bleek in werkelijkheid een uitgestrekt netwerk van collageenvezels gevuld met hyaluronzuurgel, waar lichaamsvloeistoffen langzaam doorheen stromen.
De sculpturen van Tamaar Tóth Varjú, met hun halftransparante huid, hun fragiele uitstraling en het licht dat vanuit hun binnenste lijkt op te lichten, roepen onmiddellijk de associatie op met deze gelachtige ruimte in het menselijk lichaam.
De vertakkingen van Proliflora Suspensa doen denken aan iets dat tegelijk bloedvat én zenuw lijkt, zonder volledig het één of het ander te zijn.
Tweede laag | De verwondering die Carcinoma heet
Kankercellen zijn opmerkelijke reizigers. Ze maken gebruik van de stroming in het interstitium om zich door het lichaam te verplaatsen. Zoals vissen die een rivier lezen, volgen zij de beweging van lichaamsvloeistoffen op zoek naar een nieuwe bestemming.
Wanneer je dat weet en vervolgens voor Carcinoflora Mirabilis staat, verandert je blik.
De opeenhoping van bolvormige structuren, de uitwaaierende tentakels en de explosieve energie waarmee het werk zich lijkt uit te breiden, zijn door Tamaar niet vormgegeven als een bedreiging.
Haar blik richt zich op iets anders: op de zuivere levenskracht die in het verschijnsel kanker besloten ligt. Op de drang om te groeien. Om zich te verspreiden.
Om te bestaan.
Wonder betekent hier niet alleen verwondering.
Het betekent ook ontzag.
Nog voordat wij iets goed of kwaad noemen, ontmoeten we eenvoudigweg... kracht.
Derde laag | De koelte van het laboratorium en de uitbundigheid van het leven
Er schuilt een betekenis in de manier waarop de tentoonstelling is vormgegeven.
De muren zijn wit. De sokkels zijn wit.
Zelfs de zaalteksten zijn bijna volledig wit.
In die steriele omgeving lijken de kleurrijke levensvormen zich vast te hechten aan de ruimte.
Het is alsof je in een petrischaal kijkt.
Een wereld, gezien door de lens van een microscoop.
Tussen ons als waarnemer en het leven dat we observeren bevindt zich slechts één dunne glasplaat.
Juist die afstand vormt de kern van deze tentoonstelling.
Toch staan de werken niet stil.
Colonia Pulsans en Microflora Auscultans bewegen daadwerkelijk. Door hun fysieke beweging brengen zij de gecoördineerde dynamiek van bacteriekolonies en de gevoeligheid van micro-organismen tot leven.
Terwijl je kijkt, begint de grens tussen waarnemer en waargenomene langzaam te vervagen.
Het voelt niet langer alsof je kijkt naar iets achter glas.
Het voelt alsof je kijkt naar wat zich onder je eigen huid bevindt.
Vierde laag | Van schets naar ruimte
Eén enkele lijn vertakt zich eindeloos, kronkelt, groeit en vormt een netwerk.
Die structuur doet denken aan de verweven bundels collageenvezels in het interstitium. Tegelijk volgt zij dezelfde logica als de constructie van deze sculpturen.
Wat ooit een tekening op papier was, treedt de ruimte binnen en wordt een driedimensionale vorm waarin licht en schaduw zich nestelen.
Juist dit proces maakt het Japanse begrip Ma (間) zichtbaar.
Binnen de Oost-Aziatische esthetiek betekent Ma niet simpelweg een leegte. Het is een ruimte die spanning draagt. Een stilte waarin beweging voelbaar wordt. Zoals de korte ademhaling tussen twee bewegingen in een Noh-voorstelling, zo leeft ook hier de ruimte tussen de lijnen.
Misschien is het daarom geen toeval dat Tamaar haar werken een klein stukje los van de muur presenteert.
Ook tussen het werk en de wand bestaat een Ma.
Slot | De kosmos onder de huid
Het apoplast van planten.
Het mesoglea van de hydra.
Het interstitium van de mens.
Het zijn allemaal variaties op hetzelfde principe.
Het behoort tot de oudste circulatiesystemen op aarde, ontstaan lang voordat het leven het land bereikte.
Wat de westerse anatomie eeuwenlang behandelde als een "lege ruimte", vertoont een opmerkelijke overeenkomst met wat de Oosterse geneeskunde al duizenden jaren beschrijft als de banen waarlangs qi en bloed zich bewegen.
Wanneer we voor de werken van Tamaar staan, ontmoeten we tegelijkertijd de Ma die ook in onszelf aanwezig is.
In de ruimte die wij ooit als leeg beschouwden, blijkt een netwerk van onverwachte rijkdom verborgen te liggen.
Onder onze huid bevindt zich een kosmos.
Nawoord
Toen ik dit essay voor het eerst las, raakte mij vooral dat Tamatsutae niet alleen de afzonderlijke werken beschreef, maar ook de onderlinge samenhang van de tentoonstelling wist te lezen. De manier waarop hij de relatie legt tussen ruimte, materiaal, wetenschap, verwondering en het Japanse begrip Ma liet mij opnieuw kijken naar mijn eigen werk. Dat iemand uit een andere culturele traditie deze gelaagdheid zo nauwkeurig heeft waargenomen, ervaar ik als een bijzonder geschenk.
Ik ben Tamatsutae zeer dankbaar dat ik zijn oorspronkelijke Japanse essay hier in Nederlandse vertaling mag delen.
Oorspronkelijk gepubliceerd op note.jp (25 mei 2026)
Lees het oorspronkelijke Japanse artikel →皮膚の下の宇宙